Home > ARTIKEL
ARTIKEL

Boomse klei kan opslagprobleem radioactief afval oplossen

Boomse klei (Foto: Patrick Kiden, TNO)

‘Het is technisch en geologisch mogelijk om ons radioactieve afval over een slordige honderd jaar op te slaan in een diep gelegen kleilaag.’ Dat is een van de conclusies van het eindrapport over het onderzoek naar de ondergrondse berging van radioactief afval, dat eind januari is gepresenteerd. De aangewezen kleilaag is de zogeheten ‘Boomse klei’. Maar wat is dat eigenlijk voor kleilaag? En waarom die naam? Omdat ik samen met mijn collega’s onderzoek heb gedaan naar de Boomse klei, besteed

Lees meer
ARTIKEL

Hoe internet seksuele zelfeducatie bij jongeren drastisch heeft veranderd

De individuele zoektocht van jongeren naar informatie over seks heeft de laatste jaren drastische veranderingen ondergaan. Door het internet is de hoeveelheid informatie over seks bijna oneindig. Met een klik van de muis hebben jongeren toegang tot seksuele educatie door experts, maar ook tot pornografie en verhalen van andere jongeren in de vorm van blogs of vlogs, blogt Annemarie van Oosten.  De seksuele voorlichting van jongeren is niet meer wat het geweest is. Waar dit vroeger voornamelijk de taak van

Lees meer
ARTIKEL

Budo, anime, manga: waar komt toch die mysterieuze aantrekkingskracht van Japan vandaan?

De 'traditionele’ Japanse krijgskunsten en opleidingen Japans danken hun grote belangstelling aan films, manga, en de Anton Geesink-Pokémon, blogt Japan-kenner Aafke van Ewijk. In Japan zijn alle ogen gericht op de kunstschaatsers tijdens de Olympische Winterspelen in Pyeongchang. Ondertussen stemmen Japanse leerlingen van de basisschool nu al op hun favoriete mascotte voor de Zomerspelen in Tokio. Tijdens de Spelen van 2020 is voor het eerst karate te zien. Karate is de krijgskunst die mij inspireerde om Japans te gaan studeren.

Lees meer
ARTIKEL

Waarom zijn wij zo slim? Het antwoord ligt misschien in de sterren van het brein

Het meeste hersenonderzoek wordt gedaan naar elektrische breincellen. Maar de niet-elektrische breincellen zouden juist kunnen verklaren waarom wij slimmer zijn dan andere soorten. Deze stervormige cellen zijn lang ondergewaardeerd. Dat komt omdat zij onderling met chemische signaaltjes communiceren. En die zijn moeilijker te meten. Josien Visser blogt over ons brein en slim zijn. Albert Einstein geldt als een van de slimste mensen die ooit leefde. Niet gek dus dat vele neurowetenschappers graag een kijkje in zijn hersenen wilden nemen om te

Lees meer
ARTIKELGASTBLOG

Weerstand tegen vaccinaties in geavanceerde kennissamenlevingen

Er is altijd weerstand geweest tegen vaccinaties. Voorheen had deze weerstand vooral religieuze wortels. Maar met religie op zijn retour nemen andere, seculiere, groepen het weerstandsstokje over. Voor gezondheidsexperts is dat relevant, en wellicht irritant, maar voor sociologen vooral interessant. Want wie keert zich eigenlijk tegen vaccinaties? En waarom doet men dat? In deze blog bespreek ik onze recente studie hierover dat onlangs verscheen in het gezaghebbende Social Science & Medicine. Voorbeelden zijn er te over. Van busladingen Trumpfans die

Lees meer
ARTIKEL

Echte kou, wat is dat? Over ons huidige winterweer en vroegere ijstijden

In het druilerige herfstweer dat tegenwoordig voor winter doorgaat, word ik bevangen door nostalgie naar erwtensoep en (valse) hoop op een elfstedentocht. Kortom naar een echte winter. Gelukkig hebben generaties schilders ons voldoende winterlandschappen nagelaten om bij weg te dromen. Maar ook de winters die zij meemaakten, waren peanuts. Neanderthalers en moderne mensen zoals wij trotseerden echte ijstijden in Europa. Gek genoeg boden ijstijden soms heel gunstige omstandigheden voor onze voorouders. Deze tijd van het jaar leent zich bij uitstek om

Lees meer
ARTIKELOPINIE

Waar komt de feitenstrijd vandaan? Een hypothese

‘Is dat wel zo?’ In zijn welkomstpraatje tijdens de introductieweek van 2007 stelde Paul van der Heijden dat dit de belangrijkste vraag is die je als academicus kunt stellen. De toenmalig Rector Magnificus van de Universiteit Leiden hoopte dat de kersverse eerstejaars studenten hun studententijd vooral gebruikten om kritisch denken te ontwikkelen. Inmiddels verspreidt het kritisch denken zich als een olievlek. Helaas verschillen de opvattingen over wat kritisch denken betekent. Waar de een zijn eigen denken kritisch beschouwt, richt de

Lees meer
ARTIKEL

De ontdekking van TRAPPIST-1: een stap verder in de zoektocht naar leefbare planeten

Artistieke impressie TRAPPIST-1 systeem

Met zijn zeven aardachtige planeten haalde het planetenstelsel TRAPPIST-1 onlangs het wereldnieuws. Drie van deze planeten liggen namelijk in de zogenoemde leefbare zone van hun moederster. Daarmee bedoelen astronomen dat water er in vloeibare vorm zou kunnen voorkomen. Maar wat komt er nog meer kijken bij het zoeken naar leefbare planeten? Aan de hand van TRAPPIST-1 legt sterrenkundige Floris van der Tak het uit. Voorjaar 2017 haalde het planetenstelsel TRAPPIST-1 het wereldnieuws. De naam van dit stelsel is ontleend aan

Lees meer
ARTIKEL

Het gemiddelde regeert: ons onderwijssysteem is niet geschikt voor lagere en hogere IQ’s

Er kunnen vele redenen zijn waarom een leerling onrust veroorzaakt op school. De kans is groot dat hij de lestaak te moeilijk of te makkelijk vindt. En het onderwijssysteem is afgestemd op de gemiddelde leerling. Wat doe je als ouder wanneer je merkt dat je kind niet goed in zijn vel zit? En wat doe je als leerkracht als een leerling in de klas steeds de rust verstoort? Waarom praat het kind zoveel en loopt het steeds door de klas?

Lees meer
ARTIKEL

Een goed voornemen op de werkvloer: zo maak (en houd) je je werknemers in 2018 duurzaam inzetbaar

Het is begin januari, grote kans dat je onlangs de balans hebt opgemaakt voor jezelf. Privé en werk zijn vast de revue gepasseerd en misschien heb je wel goede voornemens gemaakt, al dan niet onbewust. Een mooi moment om een appel te doen op werkgevers: neem je voor om je medewerkers duurzaam inzetbaar te maken en te houden. Je hebt vast een nieuwjaarsreceptie een dezer dagen? Spreek je voornemens uit en gebruik dit blog ter inspiratie. Geef je geen leiding

Lees meer
ARTIKEL

Paddenstoelen van eigen bodem: Rood oorzwammetje

Nederland kent duizenden soorten paddenstoelen. Eens in de zoveel tijd worden nieuwe soorten ontdekt die, naast een wetenschappelijke, ook een Nederlandse naam nodig hebben. Jorinde Nuytinck is mycoloog bij Naturalis Biodiversity Center en lid van de commissie Nederlandse namen voor paddenstoelen, een samenwerking tussen Vlaamse en Nederlandse mycologische verenigingen. Op initiatief van deze commissie krijgen alle nieuwe paddenstoelsoorten die in Nederland en Vlaanderen worden gevonden een Nederlandse naam. Elke maand beschrijft Jorinde Nuytinck voor Wetenschap.nu zo’n paddenstoelensoort: ze bespreekt de vindplaats, de kenmerken en

Lees meer
ARTIKEL

Koud, nat en grauw buiten. Waarom houden mensen eigenlijk geen winterslaap?

Hazelmuis in winterslaap

Het is donker, grauw en koud buiten. Binnen bij de kachel met een kop warme thee is het goed toeven. Op mijn Facebook-tijdlijn zie ik meerdere berichten langskomen van mensen die zich afvragen waarom ze niet gewoon in winterslaap gaan totdat het weer lente is. Zo'n post is vaak voorzien van plaatjes van schattige slapende beren of een dekenfort. Lekker lang in een warm bed liggen klinkt aantrekkelijk, dus waarom gaan mensen eigenlijk niet in winterslaap? En waarom doen andere

Lees meer
ARTIKEL

Hij geneest wie gebroken zijn en verzorgt hun diepe wonden; maar hoe zat dat bij Neanderthalers?

De feestdagen zijn een moment voor lekker eten en (semi-verplicht) familiebezoek. Maar ook voor reflectie over onze verworvenheden. Onze goed-functionerende maatschappij is er daar één van. Die wordt volgens velen mogelijk gemaakt wordt door judeo-christelijke waarden. Maar hoe leefden onze voorouders, de Neanderthalers, die deze waarden ontbeerden dan? Was er in de vroege prehistorie helemaal geen barmhartigheid? Voor zieke groepsgenoten bijvoorbeeld, vraag Gerrit Dusseldorp zich af. Ons verre verleden wordt vaak voorgesteld als gewelddadig. In de zeventiende eeuw suggereerde de

Lees meer
ARTIKEL

Correlatie als oorzaak en gevolg in nieuwsberichten vaak voorbarig

Mensen die een aansteker in hun broekzak hebben, lopen een verhoogd risico op longkanker. Betekent dit dat aanstekers invloed hebben op je longen? Nee, natuurlijk niet. Een aansteker impliceert roken, en roken verhoogt het risico op longkanker. Niemand kan ons doen geloven dat er een directe correlatie, of samenhang, is tussen de aansteker en longkanker. Toch geloven we bij andere voorbeelden ongemerkt wel in die directe verbanden, blogt Sanne Willems. We lezen vaak artikelen over oorzaak-gevolgrelaties die eigenlijk helemaal geen

Lees meer
ARTIKEL

Haarscherpe foto’s van minuscule structuren leveren drie wetenschappers de Nobelprijs voor Scheikunde op

Op 10 december ontvangen de wetenschappers Jacques Dubochet, Joachim Frank en Richard Henderson de Nobelprijs voor Scheikunde. Zij krijgen de prijs voor de ontwikkeling van ijskoude elektronenmicroscopie (Cryo-EM). Dankzij hen kunnen we nu scherpe foto's maken van kleinere structuren dan ooit tevoren, zoals van virussen en eiwitten. Dit is voor ons als microbiologen goed nieuws. Onderzoek naar bijvoorbeeld bacteriën wordt veel makkelijker als we ze gewoon kunnen zien, bloggen Lizah van der Aart en Anne van der Meij. Hoe weten

Lees meer
ARTIKELOPINIE

Bloggende wetenschappers en de strijd om de publieke opinie

Bloggen is al meerdere malen dood verklaard. Toch raak ik steeds meer overtuigd van de potentie van het medium. En dan vooral in mijn eigen wetenschapsgezinde bubble. Het kan beroepsdeformatie zijn, maar ik zie de laatste tijd steeds meer blogsuccessen van wetenschappers voorbij komen. Het is al enige jaren mijn stokpaardje: de emancipatie van de wetenschappers als wetenschapscommunicator. Mijns inziens is het delen van wetenschappelijke kennis met het brede publiek te belangrijk om aan de daarvoor aangestelde staf over te laten.

Lees meer
ARTIKEL

Sinterklaas laat ook het hart van archeologen vol verwachting kloppen

Sinterklaas laat harten sneller kloppen

Nu het heerlijk avondje is aangebroken, is het gepast om eens goed te kijken wat we eigenlijk weten van de Goedheiligman. Want behalve kinderhartjes, heeft Sinterklaas recentelijk ook het hart van archeologen én van de Turkse toerisme-industrie harder doen kloppen. Afgelopen oktober kopten verschillende Turkse en Engelse kranten dat het ‘echte’ graf van Sint Nikolaas zou zijn gevonden. De vondst is gedaan tijdens opgravingen in de - jawel - Sint Nikolaaskerk van Myra in de Turkse provincie Antalya. Onderzoek door

Lees meer
ARTIKEL

Door thema’s als familie-eer en corruptie is Het Diner van Herman Koch ook in Turkije een succes

Scènes uit Het Diner van de Semaver Kumpanya

De toneelvoorstelling Het Diner (Akşam Yemeği) van Herman Koch is in Turkije met groot enthousiasme ontvangen. Het stuk ging op 15 november 2017 in première op het prestigieuze Istanbul Theater Festival. Dit was een grote wens van de Nederlandse theater producent Diederik Hummelinck. Hij wil namelijk Nederlands toneel beter bekend maken in het buitenland en Turkije leek hem daarvoor een geschikte kandidaat. Hoe kwam Het Diner in Turkije terecht? En hoe reageerde het publiek? Turkije-kenner Petra de Bruijn blogt over

Lees meer
ARTIKEL

Paddenstoelen van eigen bodem: de zwartvlekkende champignon

Nederland kent duizenden soorten paddenstoelen. Eens in de zoveel tijd worden nieuwe soorten ontdekt die, naast een wetenschappelijke, ook een Nederlandse naam nodig hebben. Jorinde Nuytinck is mycoloog bij Naturalis Biodiversity Center en lid van de commissie Nederlandse namen voor paddenstoelen, een samenwerking tussen Vlaamse en Nederlandse mycologische verenigingen. Op initiatief van deze commissie krijgen alle nieuwe paddenstoelsoorten die in Nederland en Vlaanderen worden gevonden een Nederlandse naam. Elke maand beschrijft Jorinde Nuytinck voor Wetenschap.nu zo'n paddenstoelensoort: ze bespreekt de

Lees meer
ARTIKEL

Je bent wat je eet: slimmer door voeding voor je hersens?

Veel mensen hebben het idee dat we constant ‘beter’ en ‘slimmer’ moeten zijn. Dat verklaart misschien de populariteit van studiedrugs. Sommige studenten lenen bij hun vrienden wat Ritalin om beter te leren tijdens de examenperiode. Een quick en dirty manier om slimmer te worden. Is dat eerlijk tegenover medestudenten? En werkt het überhaupt? Ongeacht het antwoord, is het strikt gesproken illegale verspreiding van drugs die bovendien nadelige bijwerkingen kunnen hebben. Zijn er alternatieven, zoals voeding, die wel quick maar niet

Lees meer
ARTIKEL

Voor het Japan van de achttiende eeuw waren Hollanders maar vreemde wezens

‘Hun ogen glinsteren en hun wenkbrauwen zijn roodachtig. Hun huid is heel erg wit. Ze scheren hun hoofd en dragen pruiken’, stelt een Japanse geograaf in de achttiende eeuw. In de ogen van Japanners zijn Hollanders maar rare jongens over wie vreemde verhalen de ronde doen, blogt Japan-kenner Aafke van Ewijk. De beschrijving van die onbekende Nederlanders is afkomstig van de Japanse geograaf Nagakubo Sekisui (1717-1801). Sekisui reisde naar de Nederlandse handelspost in Nagasaki en beeldde een boekhouder (met pruik en

Lees meer
ARTIKEL

Alle ballen op Homo erectus! Is evolutie de reden voor een gemist WK?

Alle ballen op Homo erectus! Is evolutie een reden voor het missen van het WK voetbal? U zult die vraag waarschijnlijk met 'Nee' beantwoorden. De voormalig bondscoach van Schotland, op 9 november tegenstander van het Nederlands elftal, denkt daar anders over. Maar klopt zijn excuus voor uitschakeling van het Schotse team ook? Gerrit Dusseldorp blogt over evolutie en lichaamslengte. Schotland slaagde er net als Nederland niet in zich voor het WK 2018 te plaatsen. De Schotse ex-bondscoach Gordon Strachan wijt dat

Lees meer
ARTIKEL

Waarom sexy selfies van je dochter niet per se een probleem vormen

Sexy selfies

Weinig ouders zijn blij met de sexy selfies van hun kinderen. Toch hoeft het niet problematisch te zijn als je zoon of dochter een sexy foto à la Kim Kardashian van zichzelf op Facebook of Instagram plaatst, stelt Annemarie van Oosten. Ik hield laatst een praatje over mijn onderzoek naar het sexy selfie-gedrag van jongeren. Sexy selfies zijn foto’s die jongeren van zichzelf online zetten, bijvoorbeeld op Facebook, Instagram of Snapchat. Op die foto's zijn zij schaars gekleed, en tonen

Lees meer
ARTIKEL

Drie vragen en antwoorden over de wolf in Nederland

Er was eens.. Daarmee beginnen de sprookjes die voor velen van ons de eerste kennismaking waren met de wolf. Een groot, boos dier dat onschuldige oma´s en geitjes opeet. Gelukkig zijn echte wolven niet zoals in de sprookjes. Het zijn veelal schuwe dieren die confrontatie met de mens uit de weg gaan. Vee is echter minder veilig, al blijkt dat wolven vaak liever een reebout of hertenbiefstuk eten dan een lamskotelet. Steeds wanneer er een (vermoedelijke) wolf in Nederland gezien

Lees meer
ARTIKEL

Bioloog Vincent Merckx onderzoekt plantjes die de boel bedriegen

Diep in de tropische regenwouden onderzoekt Vincent Merckx kleine plantjes die niet zouden mogen bestaan. Ze halen hun voedingsstoffen uit schimmels, zonder hun gastheer iets bruikbaars terug te geven. 'Bedriegers in het ecosysteem', noemt de evolutiebioloog verbonden aan Naturalis Biodiversity Center, de parasitaire plantjes. Voor Wetenschap.nu hield Merckx een vlog bij over zijn reis door Colombia. De soorten die Vincent Merckx onderzoekt, zijn zogenoemde mycoheterotrofe plantjes. Dit zijn soorten die geen bladgroen hebben en daardoor geen zonlicht nodig hebben om

Lees meer